Metin Celâl

 3,5 milyon YTL Nereye Harcandı?

Geçen hafta, Bilgi Edin(eme)me Yasası ile ilgili yaşadığım maceralardan söz ederken Kültür Bakanlığı’nca Halk Kütüphanelerine kitap alımı ile ilgili olarak ayrılan bütçe konusunda nasıl bilgilendirildiğimden (!) söz etmiştim. Bana gelen cevaptaki 670 bin YTL rakamının  Kütüphaneler ve Yayımlar Genel Müdürlüğü Ahmet Arı tarafından düzeltildiğini, 670 bin YTL değil de 3,5 milyon YTL (3,5 trilyon) olduğunu belirttiğini yazmış ve “Bilgiyi veren memur, 3 milyon YTL’lik kısmı yazmadığı gibi, doğal olarak bu paranın hangi kitapları satın almakta kullanıldığını da bildirmemiş” demiştim. Kütüphaneci bir okurumuz aradı, 3 milyon YTL’lik harcamanın belgelenemeyeceğini, kütüphanelere hangi kitapların alındığının bildirilemeyeceğini söyledi. Çünkü 3 milyon YTL nakit para olarak kütüphanelere dağıtılıyormuş. Bu işlem sadece 2005’de değil, daha önceki yılda da uygulanmış. Kütüphaneciler bu parayla kendi ihtiyaçlarına göre kitap satın alıyormuş. Bakanlık kitap alımı işlemine karışmadığı gibi daha sonra da “size gönderilen para ile hangi kitapları aldınız, listesini ve faturalarının örneğini gönderin!” demiyormuş.

Merkezi karar almak yerine, gereksinimi yerinde görerek karar verip kitap satın almak, kütüphanesinin ihtiyaçlarını en iyi bilen kişi olan kütüphanecinin bizzat karar vermesi doğru gibi görünüyor. Ama bu harcamanın belgesinin sorulmamasını anlayamadım. Benim bildiğim devlet, memuruna her kuruşunun hesabını sorar.

Hesabı sorulmayan paranın nereye harcanacağı belli olmaz. Okurumuza göre bu paralarla makam odası döşetenlere, makam arabası alanlara rastlanıyormuş. Tabii bir çok kütüphaneci, olması gerektiği gibi, bu parayı kitap almak için harcıyormuş. Halk kütüphanelerine en çok kitap satan kuruluş, yayınladığı dini dergilerle tanınan bir vakıfmış. Okurumuz belge göstermiyor, ama “araştırın göreceksiniz” diyor. Doğrusu bana inandırıcı gelmiyor. Yine de 3 Milyon YTL’nin nereye harcandığını, bu para ile hangi kitapların, nereden satın alındığını merak ediyorum.

Çünkü gazetelerde çıkan haberler “Kütüphaneler en kötü dönemini yaşıyor” diyor ve ekliyor, “Son 15 yılda en az kitap satın alan hükümet ise AKP” (01/04/2006 Radikal). Habere göre, satın alınan kitaplara bakıldığında 1989'dan beri en kötü rakamlar AKP hükümeti döneminden. 1990'da 224 bin 28, 1992'de 471 bin 955, 1999'da 201 bin 263 kitap satın alınırken bu rakamlar 2000'de 103 bin 194'e, 2001'de 107 bin 797'ye, 2002'de 87 bin 791'e, 2003'te 67 bin 624'e 2004'te ise 71 bin 21'e düşmüş.

Yıllardır 400-500 bin YTL civarında gerçekleşen kitap alım bütçesinin son yıllarda 3 milyon 500 bin YTL’ye ulaşmasına rağmen satın alınan kitap sayısının böylesine düşmesi okurumuzun iddialarında gerçeklik payı olduğunu düşündürüyor. Ortalama kitap fiyatının 10 YTL olduğunu düşünürseniz, üst fiyatından bile alsanız (ki bakanlık %40 indirimle kitap satın alıyor) 350 bin adet kitap satın almış olmanız gerek. Oysa satın alınan kitap sayısı 71 bin 21. 279 bin adetlik farkın bir açıklaması olmalı!...