Cemil
Kavukçu: Angelacoma'nın Duvarları
Cemil
Kavukçu, İnegöl'de doğmuş, büyümüş. Üniversiteye
kadar da hep orada yaşamış. Kavukçu, yeni kitabı
Angelacoma'nın Duvarları'nda (Kasım 2008, Can yay.) çoçukluk
ve gençlik yıllarını anlatıyor. Angelacoma,
İnegöl'ün eski adıymış. İnegöl, Marmara bölgesinde,
nispeten gelişmiş bir ilçe olsa da sonuç itibariyle
kasaba. Eni boyu, sınırları belli
Bir çocuğun,
özellikle bir gencin zamanını geçirebileceği çok
yeri yok. Sinema, kahvehane, meyhane üçgeninde geçiriliyor günler.
Zaman zaman kasabaya gelen panayırlar geçici bir şenlik
havası yaratıyor. Ama kısıltırılmışlık,
kapatılmışlık duygusu hep var.
"Kâğıt
ya da tavla oynamadığım, sinemaya gitmediğim,
yapacak bir şey bulamadığım gecelerde, tek başıma
pencere kenarındaki bir masada oturup çayımı
yudumlarken, ilçenin en geniş ama o saatlerde ıssızlaşmış
caddesine buraya ait olmadığımı, harcandığımı,
kendimi kandırdığımı, hiçbir zaman ressam
olamayacağımı, benim için yaşamın başka
yerde olduğunu düşünürdüm." Arka kapağa da alıntılanan
bu cümleler aslında kitabın ana fikri. Altıncı yıldır
okuduğu liseyi bitirip üniversiteye girme aşamasına
gelmiş delikanlı, bu kasabaya kısılıp kalmış
olduğunun bilinciyle bir an önce bir yolunu bulup kaçma arzusu
ile dolu. "Ben ne olacağım?" diye soruyor. Ama bir
yandan da oradan çıkamayacağını Angelacoma'nın
Duvarları'nı delip dışarıdaki dünyaya ulaşamayacağını
düşünüp kederleniyor. Çünkü çevresinde bunun birçok örneği
var. Hayallerini gömüp sıradan işlerde kendini tüketmiş
birçok örnek.
Birkaç
kez duvarı delme, öte yanına geçme fırsatı doğmuş.
İlki, orta okul son sınıfta girdiği parasız
yatılı ziraat okulu sınavı. Toprakla içli dışlı
bir hayatı özlemesine, o okulda okumak istemesine rağmen sınavı
kazanamıyor. İkinci fırsat, liseyi İstanbul'a
okuyacak olması. Küçük dayısı İstanbul'da üniversitede
okuyor. Dede ile anneane İstanbul'a taşınmış.
Pertevniyal Lisesi'nin sınavına giriyor. Bu kez kazanıyor.
Duvarı delmeyi başardığını düşünüyorsunuz.
Ama talihsizlik hastalık olarak geliyor. Sürekli uyuyor, yüzü,
ayakları şişiyor ve bir gün tuvallette kanlı
idrar yapıyor. Doktora gidiliyor, teşhis "Nefrit".
Çok geçmeden yatağa düşüyor. Çok sevdiği İstanbul'u,
lisesini terk edip, İnegöl'e baba evine dönüyor. Koca bir kış,
evde, kitap okuyarak, resim yaparak ve odasının
pencerisinden Uludağ'a bakıp hayaller kurarak geçiyor.
Resim yapmak, hayatının amacı halini alıyor. Güzel
Sanatlar Akademisi'ne gitmeyi, ressam olmayı kuruyor. Ama
cebir-geometri derslerini geçip liseyi bitirmek konusunda pek istekli
değil. Arkadan gelip kendisine yetişen kardeşi ile aynı
sınıfta okuyacak olmak bir kabus. Kendisi gibi, sınıfları
çift dikişle geçemeyen arkadaşları ile aylaklık
günleri başlıyor. "Çok coşkulu bir erkekler
topluluğu" oluşturuyorlar. İçkiler içiliyor,
şarkılar söyleniyor, içte biriken sıkıntı,
yalnızlık duygusu naralarla, haykırışlarla
ifade ediliyor.
Sürpriz
bir biçimde cebir-geometri derslerini geçip liseyi bitirmesi ve üniversite
sınavında kopya çekmeyi sağlayan hoş rastlantı
Angelacoma'nın Duvarları'nı delmek için son fırsatı
veriyor. İlçeden sınava giren öğrenciler arasında
en yüksek ikinci puanı alıyor. Şimdi bir karar vermesi
gerek, ya hayalini kurduğu gibi Güzel Sanatlar Akademisi'ne
gidip ressam olacak ya da bu yüksek puanı değerlendirip Tıp
fakültesi ya da mühendislik gibi önemli bir okula
Cemil
Kavukçu, Angelacoma'nın Duvarları'nda kitabın alt başlığına
uygun olarak "otobiyografik bir anlatı" kurmuş.
Ortaokul ve lise çağlarını, kasabanın verdiği
çıkışsızlık duygusunu, duvarı delme
arzusunu anılarla yoğurarak anlatmış. Kitabı
okuyup bitirirken, keşke daha çok ayrıntıya girseymiş,
daha çok anı anlatsaymış diye düşünmeden
edemiyorsunuz. Tabii, duvarı delip kendini kasabanın dışına
atmayı beceren gencin İstanbul'da başına neler
geldiğini de merak ediyorsunuz.
Necati
Tosuner: Kasırganın Gözü
Çağdaş
Türk Hikâyeciliği'nin önemli yazarlarından Necati
Tosuner'in yeni kitabı Kasırganın Gözü (Ekim 2008,
Kanat Kitap), 66 sayfalık bir kısa "roman". Ama
daha ilk sayfaları okumaya başladığınızda
kitabın türü hakkında tereddüte düşüyorsunuz.
Tereddütte kalmamızın nedeni eserin bildik romanlar gibi
gelişmemesinde. Daha da önemlisi anlatımında, dilinde
roman havası yok. Hikâye ağır basıyor. Tek bir
kahramanın, anlatıcının bakış açısından
küçük küçük parçalar okuyoruz. Bu parçaları birleştirdiğimizde,
ortaya bir karakter ve onun yaşamından bir kesit çıkabilir.
Ama bir romanı oluşturacak bir anlatı oluşmadığı
kesin. Tosuner de bunun
farkında olmalı ki, "Bu yazdıklarım için
'roman değil' diyen biri olacaksa, şimdiden bıraksın
okumayı!" diyor (s.31).
Tosuner,
özellikle son hikâye kitabı Yakamoz Avuna Çıkmak'da geliştirdiği
az ve öz sözle, minimalist diyebileceğimiz anlatım tekniği
ile yazmış Kasırganın Gözü'nü. Her bir parça
kendi içinde bir hikâye oluşturuyor. Okur, boşlukları
doldurup, kendi belleğinde geliştirebilsin diye özellikle
verilmiş esler, bilinçli olarak anlatılmamış
yerler var. Bir zaman parçası, belki bir an anlatıcının
bakışı, görüşü ile iletiliyor.
Yalnız
bir adam... "Yaşadığım sevinçler tükenmişti.
Gençken katlandığım sıkıntılar artık
hiç katlanılmaz olmuştu. Yorgunluk
bezginlik, umudun
yerini almıştı" diye anlatıyor. Yapacak pek işi
yok. Canı sıkılıyor. Evinin penceresinden sokağı,
dışarıyı gözlüyor. Geçmişten belli
belirsiz anlar hatırlıyor. Ama ayrıntıya girmiyor.
Eski arkadaş, eski sevgili o an parçası ile sınırlı
olarak kalıyor, karakter olarak var olmuyor. Geçmişi ve
geleceği belirmiyor.
Necati
Tosuner'in isteğine rağmen bu kitaba roman diyemiyorum ama
okumayı da bırakmıyorum. Çünkü herhangi bir tür tanımlamasına
girmeyip okunduğunda edebi bir metin olarak değerli bir eser
Kasırganın Gözü.
Ben
ve O
Alberto
Moravia, merakla izlediğim romancılardan. Türkçede yayınlanan
hemen her kitabını okuyorum. İki cinsin aşk
temelinde gelişen ilişkilerinden yola çıkarak insani
olan hemen her duyguyu ve davranışı ele alan 20. Yüzyılın
önemli yazarlarından. Bir dönem Türkçede çok okunmuş,
sevilmiş. Sonra unutulmaya terk edilmiş. Bir kaç yıldır
tekrar kitapları yayınlanıyor.
Türkçede
yeni yayınlanan Ben ve O (Ekim 2008, Çev. S. Faralyalı, Alkım
Yay.), Moravia'nın en önemli romanlarındanmış.
Romanın kahramanı sıradan filmlere senaryolar yazan
Federico. İyi bir entelektüel olduğunu, sinemada da artık
bir yere vardığını düşünüyor, bir film yönetmek
istiyor. Yönetmeyi arzu ettiği film de yazdığı
son senaryoya konu olan İtalyan devrimci gençlerinin başarısız
olmuş bir soygun eylemi. Federico bir yandan yönetmenlik işini
alabilmek için devrimci örgüte 5 milyon liret bağışlamak,
yapımcının yaşlı karısı ile ilişkiye
girmek gibi olmadık fedakârlıklarda bulunurken, diğer
yandan da cinsellik kaynaklı ruhsal sorunları ile boğuşuyor.
Federico'nun normal ölçülere göre oldukça büyük bir cinsel
organı var. Zaman zaman büyüklüğü ile övündüğü
bu cinsel organ, Federico'nun benliğinde ikinci bir kişi
gibi var oluyor. Bu ikinci benlik, Federico'nun tüm davranışlarını
cinsellik temelinde geliştirmesini, cinsel organının büyüklüğünü
hissettirerek gördüğü tüm kadınlarla, yaşlı,
genç, çocuk, şişman, zayıf, çirkin, güzel ayırmadan
ilişkiye girmesini söylüyor. Federico sürekli "O"
dediği cinsel organı ile tartışıyor. Onun cüretkâr
cinsel isteklerini gemlemeye çalışıyor. Hatta bunun için
bir tür inzivaya çekiliyor, evden, karısından, çocuğundan
ayrı bir yere yerleşiyor. Ama başaramıyor, cinsel
organının isteklerine çoğu zaman boyun eğiyor,
onun sesi oluyor. Teşhircilik, taciz, tecavüz girişimi gibi
birçok sonuçsuz eyleme giriyor. Federico ve konuşkan cinsel
organının diyalogları, tartışmaları ile
Moravia, cinsel sorunlar düzleminde günümüz insanın modern yaşam
içindeki varoluşunu gözler önüne seriyor. Federico'nun
"o" istiyor diye yaptığı birçok eylem, aslında
yücelmişler ve ezikler olarak ikiye ayırdığı
ve kendini hep ezik olarak hissettiği toplumda bu şekilde
ezilmişlikten kurtulma çabası. Ama sonuç olarak, bu yüz kızartıcı
girişimleri onun ezikliğinin sürmesinden, her defasında
kendini daha fazla ezik hissetmesinden başka bir işe yaramıyor.
Sonunda yönetmenlik sevdasından da, organına ve dolayısıyla
topluma kendini yüce gösterme çabalarından da vazgeçiyor,
yenilgiyi kabul edip evine dönüyor.